Κέντρο Ανάλυσης Σχεδιασμού

1. Νομικό Πλαίσιο

Υπό τη σημερινή του μορφή, το Επιστημονικό Κέντρο Ανάλυσης και Σχεδιασμού (ΚΑΣ) ιδρύθηκε με το νόμο Ν.2594/1998 (ΦΕΚ ΤΑ’, 62/24-3-1998) και επαναπροσδιορίστηκε με το άρθρο 13 του Νέου Οργανισμού του ΥΠΕΞ. Βάσει του άρθρου 13, το ΚΑΣ αποτελεί, αυτοτελή ερευνητική μονάδα που υπάγεται απευθείας στον Υπουργό Εξωτερικών και έχει ως κύρια αποστολή την επεξεργασία θεμάτων εξωτερικής πολιτικής και διεθνών σχέσεων με σκοπό τη διαμόρφωση προβλέψεων και την αποστολή προτάσεων πολιτικής και διπλωματικής τακτικής.

2. Αρμοδιότητες και τρόπος εργασίας

Βάσει του «Οργανισμού» του ΥΠΕΞ, το ΚΑΣ αναλαμβάνει:

§ Να εκπονεί αναλυτικά σχέδια περί των μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων στόχων της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και να διατυπώνει και εισηγήσεις για τις εναλλακτικές μεθόδους στήριξης και εφαρμογής της πολιτικής αυτής.

§ Να μελετά ειδικά θέματα.

§ Να επεξεργάζεται σχέδια αντιμετώπισης κρίσεων.

§ Να παρακολουθεί και να υποστηρίζει τις εργασίες της Διαρκούς Επιτροπής Εξωτερικών και Άμυνας καθώς και της Διαρκούς Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Βουλής: Επίσης τις εργασίες διαφόρων συμβουλευτικών οργάνων σε θέματα εξωτερικής πολιτικής που έχουν συσταθεί με νόμο ή άλλες κανονιστικές πράξεις όπως η Εθνική Διακομματική Επιτροπή με αντικείμενο την εξωτερική πολιτική (Ν. 2333/31-8-1995, ΦΕΚ 182 ΤΑ’) και το Επιστημονικό Συμβούλιο (του άρθρου 27 του παλαιού Οργανισμού).

Ως εκ της φύσεως της αποστολής του, το ΚΑΣ ευρίσκεται καθημερινά σε στενή συνεργασία με τις Διευθύνσεις του ΥΠΕΞ και τις Διπλωματικές Αρχές στο εξωτερικό, δεχόμενο κατά καιρούς αιτήματα για την ενδελεχέστερη ανάλυση ειδικών θεμάτων που αφορούν στην εξωτερική πολιτική της χώρας. Βεβαίως σε αντίθεση με τις Διευθύνσεις, που - κατά λόγο - αρμοδιότητας έχουν επιφορτισθεί με την παρακολούθηση των τρεχόντων θεμάτων, συχνά επειγούσης φύσεως, το ΚΑΣ προσεγγίζει τα εν λόγω θέματα από τη σκοπιά της μεσο – μακροπρόθεσμης προοπτικής. Η διαφοροποίηση αυτή, αντανακλά τη διαφορά στη φύση της αποστολής του ΚΑΣ σε σχέση με τα υπόλοιπα, πλέον «παραδοσιακά» τμήματα του ΥΠΕΞ.

Μια άλλη πτυχή της καθημερινής δραστηριότητας του ΚΑΣ αφορά στη συνεργασία του με ερευνητικά Ινστιτούτα και άλλα Ιδρύματα (π.χ. Πανεπιστήμια) και δεξαμενές σκέψης, με επιστήμονες που δραστηριοποιούνται τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής. Η εν λόγω συνεργασία συχνά καταλήγει στην ανάθεση ερευνητικού έργου σε δεξαμενές σκέψης ή/και Πανεπιστήμια ή στην από κοινού δραστηριοποίηση και τη συγγραφή εγγράφων πολιτικής (policy papers) ή τη διοργάνωση εκδηλώσεων (σεμινάρια, ημερίδες κ.α.).

Το ΚΑΣ δραστηριοποιείται στο διεθνή χώρο. Στο πλαίσιο αυτό, έχει ήδη οργανώσει αριθμό διεθνών συναντήσεων στην Ελλάδα για συγκεκριμένα θέματα εξωτερικής πολιτικής, με τη συμμετοχή δεξαμενών σκέψης και άλλων Ιδρυμάτων, καθώς και ειδικευμένων επιστημόνων από το εξωτερικό. Τέλος, προωθεί συστηματικά και την αποκατάσταση επαφών και συνεργασίας με ομοειδή κέντρα των ΥΠΕΞ άλλων κρατών.

3. Θεσμική ανάμειξη ΚΑΣ σε άλλα σώματα – Επιπλέον δραστηριοποίηση Διευθυντού ΚΑΣ

Όπως προβλέπει ο «Οργανισμός» του ΥΠΕΞ, ο επικεφαλής του ΚΑΣ είναι υπάλληλος του διπλωματικού κλάδου με πρεσβευτικό βαθμό και τοποθετείται στη  θέση αυτή από τον Υπουργό Εξωτερικών. Μεταξύ άλλων αρμοδιοτήτων, υποβάλλει τα πορίσματα των μελετών ή / και του εν γένει ερευνητικού έργου του ΚΑΣ  προς τον Υπουργό  Εξωτερικών, συνοδευόμενα, ενδεχομένως από εισαγωγικό σημείωμα του ιδίου. Αναλαμβάνει επίσης  σε ad hoc βάση, ειδικές αποστολές, σχετιζόμενες με συγκεκριμένα θέματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Έτσι, επιπρόσθετα από την κύρια αποστολή του, το ΚΑΣ εμπλέκεται, μέσω του προϊσταμένου του, στις εργασίες και άλλων θεσμών:

§ Στη Μόνιμη Μικτή Μονάδα Διαχείρισης Κρίσεων, η οποία αποτελεί οργανικό τμήμα του ΥΠΕΞ, παρά τη διυπουργική σύνθεσή του (άρθρο 13 «Οργανισμού»), με αποστολή τη συμβολή στην ετοιμότητα του κράτους να αντιμετωπίσει και να διαχειρισθεί καταστάσεις κρίσεων, μεταξύ άλλων, μέσω της διοργάνωσης ασκήσεων βασισμένων στις προβλέψεις με τις αναλύσεις του ΚΑΣ. Παράλληλα, η Μονάδα έχει επιφορτισθεί με την παρακολούθηση της εφαρμογής κυβερνητικών αποφάσεων που αφορούν στον τομέα αρμοδιότητάς της.

§ Στις εργασίες του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΣΕΠ) που συγκροτήθηκε με το άρθρο 82 παρ. 4 του Συντάγματος, όπως αυτό αναθεωρήθηκε το 2001. Ο ιδρυτικός νόμος Ν.3132/2003 ΦΕΚ Τ.Α’ 84/11-4-2003 προνοεί για τη σύνδεση και την αποστολή του ΕΣΕΠ, στο οποίο συμμετέχει ex officio ο Προϊστάμενος του ΚΑΣ, ενώ έτερο στέλεχός του ασκεί καθήκοντα γραμματέως.

Τέλος, προβλέπεται και η θέση του Επιστημονικού Διευθυντή, έργο του οποίου είναι η επιστημονική υποστήριξη του ΚΑΣ, επιβλέποντας το σύνολο των επιστημονικών εργασιών  που αναλαμβάνει το Κέντρο και συντονίζοντας τους συνεργάτες αυτού με την πανεπιστημιακή και την εν γένει ερευνητική κοινότητα. Παράλληλα, επιβλέπει την επεξεργασία και την εκπόνηση των εισηγήσεων πολιτικής που υποβάλλονται προς τον Υπουργό των Εξωτερικών.